ถ้าเคยค้นหาวิธีจัดการเงินเดือน น่าจะเคยเจอกฎ 50/30/20 มาแล้ว หลักการคือแบ่งรายได้หลังหักภาษีเป็นสามส่วน 50% สำหรับสิ่งจำเป็น 30% สำหรับสิ่งที่อยากได้ และ 20% สำหรับเงินออมและชำระหนี้ สูตรนี้ได้รับความนิยมเพราะจำง่ายและไม่ต้องจดละเอียดทุกหมวด แต่คำถามที่ตามมาคือ ถ้าค่าเช่ากับค่าเดินทางก็กินไปครึ่งหนึ่งแล้ว จะทำตามได้อย่างไร

สามถังคืออะไรบ้าง

ถังจำเป็น (50%) รายจ่ายที่ถ้าไม่จ่าย ชีวิตจะสะดุด เช่น ที่พัก ค่าน้ำไฟ อาหารพื้นฐาน ค่าเดินทางไปทำงาน ค่าผ่อนขั้นต่ำที่ต้องจ่าย ค่ารักษาพยาบาล

ถังอยากได้ (30%) สิ่งที่ทำให้ชีวิตมีความสุขแต่เลือกได้ เช่น กินข้าวนอกบ้าน ท่องเที่ยว เสื้อผ้าใหม่ ค่าสมาชิกสตรีมมิง งานอดิเรก

ถังอนาคต (20%) เงินออมฉุกเฉิน เงินเก็บตามเป้าหมาย เงินลงทุน และเงินที่จ่ายหนี้เกินขั้นต่ำ

เส้นแบ่งระหว่างจำเป็นกับอยากได้บางครั้งก็เบลอ เช่น อาหาร ข้าวแกงเป็นสิ่งจำเป็น แต่บุฟเฟต์มื้อพิเศษน่าจะเป็นสิ่งที่อยากได้ ให้แยกตามความตั้งใจของรายจ่ายนั้น ไม่ใช่ตามประเภทสินค้า

ตัวอย่าง: เงินเดือน 20,000 บาท

ถ้าทำตามสูตรตรง ๆ จะได้ จำเป็น 10,000 บาท อยากได้ 6,000 บาท และอนาคต 4,000 บาท

แต่คุณนิดทำงานในเมือง จ่ายค่าห้อง 5,500 บาท ค่าเดินทาง 2,000 บาท ค่าอาหารพื้นฐาน 4,500 บาท ค่าโทรศัพท์และน้ำไฟ 1,000 บาท รวมจำเป็นแล้ว 13,000 บาท หรือ 65% เกินสูตรไปไกล

สิ่งที่คุณนิดทำคือปรับเป็น 65/20/15 จำเป็น 13,000 บาท อยากได้ 4,000 บาท อนาคต 3,000 บาท สัดส่วนอาจไม่สวยเท่าตำรา แต่เป็นแผนที่ทำได้จริง และยังมีเงินออมทุกเดือน จากนั้นเธอตั้งเป้าว่าเมื่อขึ้นเงินเดือนหรือย้ายห้องที่ถูกลง จะค่อย ๆ ขยับถังอนาคตกลับขึ้นไปใกล้ 20%

เมื่อสูตรไม่พอดี ปรับได้ 3 ทาง

  • ปรับสัดส่วน สูตรอย่าง 70/20/10 เหมาะกับช่วงที่ค่าครองชีพสูงหรือรายได้เพิ่งเริ่มต้น หลักคือต้องมีถังอนาคตเสมอ แม้จะเล็ก
  • ลดถังจำเป็นจากรากฐาน รายจ่ายจำเป็นก้อนใหญ่อย่างค่าที่พักหรือค่าเดินทาง ถ้าลดได้ครั้งเดียวจะเห็นผลทุกเดือน ดีกว่าพยายามประหยัดค่ากาแฟทุกวัน
  • เพิ่มรายได้ บางครั้งปัญหาไม่ได้อยู่ที่ใช้เงินเก่ง แต่รายได้ยังไม่พอกับค่าครองชีพ การพัฒนาทักษะหรือหารายได้เสริมจึงเป็นส่วนหนึ่งของแผนเช่นกัน

ถ้ามีหนี้ ถังไหนรับผิดชอบ

คำถามที่เจอบ่อยคือค่าผ่อนควรอยู่ถังไหน วิธีคิดที่ง่ายคือ ยอดผ่อนขั้นต่ำที่ต้องจ่ายตามสัญญาให้อยู่ในถังจำเป็น เพราะถ้าไม่จ่ายจะมีผลตามมาแน่นอน ส่วนเงินที่ตั้งใจโปะเพิ่มเพื่อปิดหนี้ให้เร็วขึ้น ให้นับอยู่ในถังอนาคต เพราะเป็นการลงทุนให้ตัวเองในวันข้างหน้าที่ไม่มีดอกเบี้ยมากัดกิน สำหรับคนที่หนี้ดอกเบี้ยสูงหลายก้อน อาจเลือกช่วงหนึ่งที่ให้ถังอนาคตเกือบทั้งหมดไปกับการปลดหนี้ก่อน แล้วค่อยหันมาเน้นเงินออมเมื่อหนี้ก้อนใหญ่หมดไป

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย

นับเงินออมจากเงินที่เหลือ ถ้ารอให้เหลือค่อยเก็บ ถังอนาคตมักว่างเปล่า ให้โอนเงินออมทันทีที่เงินเดือนเข้า

ยัดทุกอย่างเป็นจำเป็น ถ้าจัดของที่อยากได้ไปอยู่ถังจำเป็น ตัวเลขจะดูเหมือนไม่มีทางประหยัดได้ ลองซื่อตรงกับตัวเองในการแยก

เลิกทั้งแผนเพราะเดือนเดียว เดือนที่มีงานแต่งเพื่อนหรือรถเสีย สัดส่วนอาจเพี้ยน ไม่เป็นไร ให้ดูแนวโน้มเฉลี่ยหลายเดือนมากกว่าเดือนใดเดือนหนึ่ง

เริ่มใช้กับ FinFun

ในหน้า แผนการเงิน มีทั้งแผน 50/30/20 และ 70/20/10 ให้เลือก พร้อมตัวอย่างยอดเงินของแต่ละกลุ่มก่อนบันทึก ถ้าสัดส่วนของคุณไม่ตรงกับสูตรไหน เลือกแบบกำหนดเองแล้วใส่เปอร์เซ็นต์ที่ทำได้จริง ระบบจะติดตามว่าแต่ละกลุ่มใช้ไปเท่าไรตลอดเดือน