ชีวิตฟรีแลนซ์และคนค้าขายเหมือนโต้คลื่น บางเดือนคลื่นใหญ่ งานเข้ามาจนทำไม่ทัน บางเดือนทะเลเรียบจนน่าใจหาย ปัญหาคือเรามักใช้ชีวิตตามคลื่น เดือนดีก็ใช้เต็มที่ เดือนเงียบก็ต้องรูดบัตรหรือดึงเงินเก็บ คำแนะนำการออมทั่วไปที่บอกให้ "โอนออม 10% ทุกวันเงินเดือนออก" จึงใช้ไม่ได้ตรง ๆ เพราะเราไม่มีวันเงินเดือนออก งั้นเราสร้างมันขึ้นมาเอง
ขั้นที่ 1: หารายได้ฐานของตัวเอง
ย้อนดูรายได้สุทธิหลังหักต้นทุนธุรกิจ 12 เดือนที่ผ่านมา แล้วหาสองตัวเลข
- รายได้เฉลี่ย ผลรวมทั้งปีหารสิบสอง
- รายได้เดือนที่ต่ำ ดูเดือนที่แย่ที่สุดสามเดือน แล้วหาค่าเฉลี่ย
ตัวเลขที่ปลอดภัยสำหรับใช้ชีวิตคือ รายได้ฐาน ซึ่งควรอยู่ใกล้กับรายได้เดือนที่ต่ำมากกว่ารายได้เฉลี่ย ถ้าเพิ่งเริ่มอาชีพและยังไม่มีข้อมูลครบปี ให้ใช้ตัวเลขที่ระมัดระวังไว้ก่อน แล้วค่อยปรับเมื่อมีข้อมูลมากขึ้น
ขั้นที่ 2: สร้างบัญชีพักรายได้
แยกบัญชีเป็นสามชั้น
- บัญชีรับเงิน เงินจากลูกค้าทุกบาทเข้าที่นี่ก่อน ห้ามใช้จ่ายจากบัญชีนี้โดยตรง
- บัญชีเงินเดือนตัวเอง ทุกวันที่ 1 โอนจากบัญชีรับเงินมาเท่ากับรายได้ฐาน ใช้ชีวิตจากบัญชีนี้เหมือนพนักงานประจำ
- บัญชีออมและสำรอง รับเงินออมที่กันไว้ทุกครั้งที่มีรายได้เข้า
เงินที่เหลือค้างในบัญชีรับเงินหลังจ่ายเงินเดือนตัวเอง คือ กันชน ที่จะเลี้ยงเดือนที่งานเงียบ เมื่อกันชนสะสมได้เท่ากับรายได้ฐานสองสามเดือน ส่วนที่เกินจากนั้นให้ย้ายไปบัญชีออม
ขั้นที่ 3: ออมเป็นเปอร์เซ็นต์ ไม่ใช่เป็นจำนวน
ทุกครั้งที่ลูกค้าโอนเงินเข้า ให้กันไว้ทันทีตามสัดส่วนที่ตั้งไว้ เช่น
- เงินสำหรับภาษีและค่าใช้จ่ายตามกฎหมาย ซึ่งอัตราขึ้นกับประเภทรายได้และสถานการณ์ของแต่ละคน ควรตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- เงินออมระยะยาว เช่น 10%
วิธีนี้ทำให้เดือนที่ได้เยอะก็ออมเยอะ เดือนที่ได้น้อยก็ออมน้อย แต่ไม่มีเดือนไหนที่ไม่ได้ออมเลย
ตัวอย่าง: นักออกแบบอิสระ "ฟ้า"
ฟ้าเป็นนักออกแบบกราฟิก รายได้สุทธิปีที่แล้วเฉลี่ยเดือนละ 35,000 บาท แต่เดือนที่แย่ที่สุดได้แค่ 18,000 บาท ฟ้าตั้งรายได้ฐานที่ 22,000 บาท ซึ่งพอสำหรับค่าใช้จ่ายจำเป็นและมีเหลือนิดหน่อย
- เดือนกรกฎาคม ได้งาน 50,000 บาท ฟ้ากันออม 10% คือ 5,000 บาท และกันเงินสำหรับภาษีตามที่ประเมินไว้ จ่ายเงินเดือนตัวเอง 22,000 บาท ส่วนที่เหลือค้างในบัญชีรับเงินเป็นกันชน
- เดือนสิงหาคม งานเงียบ ได้แค่ 15,000 บาท ฟ้ายังกันออม 10% คือ 1,500 บาท และยังจ่ายเงินเดือนตัวเองได้ครบ 22,000 บาท เพราะดึงส่วนที่ขาดจากกันชนของเดือนก่อน
ชีวิตของฟ้าในเดือนที่เงียบไม่ต่างจากเดือนที่ดี และไม่ต้องแตะบัตรเครดิตเลย
เคล็ดลับเพิ่มเติมสำหรับคนรายได้ขึ้นลง
- กองทุนฉุกเฉินควรใหญ่กว่าพนักงานประจำ เพราะความเสี่ยงรายได้หายสูงกว่า ลองตั้งเป้าที่หลายเดือนของรายได้ฐาน
- แยกเงินธุรกิจกับเงินส่วนตัวให้ขาด แม้จะเป็นร้านเล็ก ๆ ก็ตาม
- จดรายได้ทุกเดือนแบบสม่ำเสมอ จะเห็นฤดูกาลของงานตัวเอง เช่น ช่วงปลายปีงานเยอะ ช่วงต้นปีงานเงียบ แล้ววางแผนล่วงหน้าได้
- อย่าขึ้นเงินเดือนตัวเองเร็วเกินไป ขยับรายได้ฐานก็ต่อเมื่อรายได้เดือนที่ต่ำสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องหลายเดือน
ช่วงเริ่มต้นที่กันชนยังไม่มี
ถ้าวันนี้บัญชีรับเงินยังว่างเปล่า ระบบนี้ยังใช้ได้ แต่ต้องเริ่มแบบค่อยเป็นค่อยไป ในช่วงแรกให้ตั้งรายได้ฐานต่ำกว่าที่คิดไว้เล็กน้อย เพื่อให้ทุกเดือนมีเงินเหลือค้างในบัญชีรับเงินบ้าง แม้จะไม่มาก เดือนที่งานเข้ามาเยอะ ให้ปล่อยส่วนเกินสะสมเป็นกันชนก่อนจะคิดใช้จ่ายของชิ้นใหญ่ ภายในไม่กี่เดือน กันชนจะหนาพอให้คุณเริ่มจ่ายเงินเดือนตัวเองได้เต็มจำนวน และความเครียดช่วงงานเงียบจะลดลงอย่างเห็นได้ชัด
เริ่มใช้กับ FinFun
สร้างกระเป๋าสามใบตามระบบนี้ใน คลังสมบัติ ได้แก่ บัญชีรับเงิน เงินเดือนตัวเอง และเงินออม จากนั้นบันทึกรายได้ทุกครั้งที่ลูกค้าโอนเข้าในหน้า ธุรกรรม ไม่กี่เดือนคุณจะเห็นรูปแบบคลื่นรายได้ของตัวเองชัดขึ้น