หลายคนมีเงินเก็บก้อนหนึ่งที่ไม่ได้ต้องใช้ทันที แต่ก็ไม่แน่ใจว่าจะไม่ต้องใช้ในปีนี้ ถ้าฝากออมทรัพย์ทั้งหมดก็รู้สึกว่าเงินไม่ค่อยงอกเงย ถ้าฝากประจำระยะยาวทั้งก้อนก็กลัวว่าวันที่ต้องใช้จะถอนก่อนกำหนดแล้วเสียประโยชน์ ทางออกที่นักออมใช้กันมานานคือ การออมแบบขั้นบันได ซึ่งเข้าใจง่ายกว่าชื่อของมันมาก
หลักการของบันได
แทนที่จะฝากเงินทั้งก้อนในระยะเวลาเดียว ให้แบ่งเป็นหลายก้อน แล้วให้แต่ละก้อนครบกำหนดคนละช่วงเวลา เหมือนบันไดที่แต่ละขั้นสูงไม่เท่ากัน
- ทุกครั้งที่ขั้นหนึ่งครบกำหนด คุณมีทางเลือกว่าจะนำไปใช้ หรือฝากต่อเป็นขั้นบนสุดของบันได
- เพราะมีขั้นครบกำหนดเป็นระยะ คุณจึงไม่ต้องรอนานถ้าต้องการใช้เงิน
- เมื่อบันไดเข้าที่แล้ว เงินทุกก้อนจะอยู่ในระยะที่ยาวขึ้น ซึ่งโดยทั่วไปมักให้ผลตอบแทนดีกว่าระยะสั้น แต่ไม่ได้เป็นเช่นนั้นเสมอไป ขึ้นกับภาวะตลาดและเงื่อนไขของแต่ละสถาบัน
ตัวอย่าง: บันไดสี่ขั้นจากเงิน 120,000 บาท
"ป้อม" มีเงินเก็บ 120,000 บาท นอกเหนือจากกองทุนฉุกเฉินที่แยกไว้แล้ว เขาแบ่งเงินเป็นสี่ก้อน ก้อนละ 30,000 บาท
- ก้อนที่ 1 ฝากประจำ 3 เดือน
- ก้อนที่ 2 ฝากประจำ 6 เดือน
- ก้อนที่ 3 ฝากประจำ 9 เดือน
- ก้อนที่ 4 ฝากประจำ 12 เดือน
เมื่อก้อนที่ 1 ครบกำหนดในเดือนที่ 3 ถ้าป้อมยังไม่ต้องใช้เงิน เขาจะนำก้อนนั้นพร้อมดอกเบี้ยไปฝากใหม่ระยะ 12 เดือน ทำแบบเดียวกันกับทุกก้อนที่ครบกำหนด ผ่านไปหนึ่งปี ป้อมจะมีเงินฝากระยะ 12 เดือนทั้งสี่ก้อน แต่ครบกำหนดห่างกันทุกสามเดือน แปลว่าทุกไตรมาสจะมีเงินราว 30,000 บาทพร้อมให้เลือกว่าจะใช้หรือฝากต่อ
ถ้าวันหนึ่งป้อมต้องใช้เงินก้อนใหญ่ เขาก็รอแค่ไม่เกินสามเดือน หรือถ้าเร่งด่วนจริง ก็ถอนก่อนกำหนดเพียงก้อนเดียว ไม่ต้องทุบทั้งหมด
ปรับบันไดให้เข้ากับเป้าหมาย
บันไดไม่จำเป็นต้องมีสี่ขั้นเสมอ ลองออกแบบตามชีวิตของคุณ
- บันไดรายเดือน แบ่ง 12 ก้อน ให้ครบกำหนดทุกเดือน เหมาะกับคนที่อยากได้ความยืดหยุ่นสูง แต่ต้องดูแลหลายก้อน
- บันไดรายปี สำหรับเป้าหมายไกล เช่น ค่าเทอมมหาวิทยาลัยของลูกในอีกหลายปี ให้แต่ละก้อนครบกำหนดตรงกับปีที่ต้องจ่าย
- บันไดตามเป้าหมาย ให้แต่ละขั้นครบกำหนดก่อนวันที่ต้องจ่ายค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ที่รู้ล่วงหน้า เช่น ค่าประกันรถหรือค่าเทอม
นอกจากเงินฝากประจำ บางคนใช้หลักเดียวกันกับทางเลือกอื่นที่มีกำหนดเวลาชัดเจน เช่น พันธบัตรออมทรัพย์สำหรับรายย่อยบางรุ่น ซึ่งมีเงื่อนไขการซื้อ การถือ และการไถ่ถอนเฉพาะตัว ต้องศึกษาให้เข้าใจก่อนเสมอ
ข้อควรรู้ก่อนเริ่ม
- บันไดนี้ไม่ใช่กองทุนฉุกเฉิน เงินฉุกเฉินควรอยู่ในที่ที่ถอนได้ทันที บันไดเหมาะกับเงินส่วนที่เกินจากนั้น
- อ่านเงื่อนไขการถอนก่อนกำหนด แต่ละสถาบันมีกติกาต่างกัน บางแห่งอาจได้ดอกเบี้ยลดลงหรือไม่ได้เลยสำหรับช่วงที่ฝากไว้
- ดอกเบี้ยอาจมีภาษีหัก ณ ที่จ่าย ตามหลักเกณฑ์ที่ใช้อยู่ในขณะนั้น ตรวจสอบเงื่อนไขล่าสุดจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- จดวันครบกำหนดทุกก้อน บางบัญชีจะต่ออายุอัตโนมัติในระยะเดิม ถ้าคุณตั้งใจเปลี่ยนระยะ ต้องดำเนินการก่อนวันครบกำหนด
- เปรียบเทียบข้อเสนอเสมอ อัตราดอกเบี้ยเปลี่ยนตามเวลาและต่างกันในแต่ละที่ ทุกครั้งที่ขั้นครบกำหนดคือโอกาสทบทวน
ทำไมบันไดถึงช่วยเรื่องจิตใจด้วย
นอกจากเรื่องตัวเลข บันไดยังช่วยลดความกังวลแบบ "ถ้าต้องใช้เงินแล้วจะทำอย่างไร" เพราะรู้ว่ามีขั้นที่ใกล้ครบกำหนดอยู่เสมอ และช่วยลดแรงจูงใจที่จะหยิบเงินไปใช้แบบไม่ได้วางแผน เพราะเงินส่วนใหญ่ถูกล็อกไว้อย่างมีระบบ เป็นความพอดีระหว่างการเข้าถึงง่ายและการเก็บให้งอกเงย
เริ่มใช้กับ FinFun
สร้างกระเป๋าแยกสำหรับแต่ละขั้นของบันไดใน คลังสมบัติ โดยใส่เดือนที่ครบกำหนดไว้ในชื่อ เช่น "ฝากประจำ ต.ค." จะช่วยให้เห็นภาพบันไดทั้งหมดในหน้าเดียว และถ้าบันไดผูกกับเป้าหมายเฉพาะ ให้สร้างภารกิจคู่กันใน ภารกิจหลัก เพื่อติดตามความคืบหน้า