ถ้าถามว่าเดือนที่แล้วคุณจ่ายค่ากาแฟไปเท่าไร คนส่วนใหญ่จะเดาต่ำกว่าความจริง ไม่ใช่เพราะโกหกตัวเอง แต่เพราะสมองจำรายจ่ายก้อนใหญ่ได้ดี ส่วนก้อนเล็ก ๆ จะเลือนหายไปเร็วมาก วิธีที่ตรงที่สุดในการรู้ความจริงคือจดทุกบาทติดกัน 30 วัน ไม่ต้องตัดอะไรทิ้ง ไม่ต้องเปลี่ยนพฤติกรรม แค่สังเกต
กติกาของชาเลนจ์ 30 วัน
- จดทุกรายการ ตั้งแต่ค่าข้าว ค่าวินมอเตอร์ไซค์ ไปจนถึงค่าโอนให้เพื่อน
- จดภายในวันเดียวกัน ยิ่งทิ้งไว้นานยิ่งลืม ดีที่สุดคือจดทันทีหลังจ่าย
- ใส่หมวดคร่าว ๆ เช่น อาหาร เดินทาง ช้อปปิ้ง บิล สังสรรค์ ไม่ต้องละเอียดเกินไป
- ห้ามตัดสินตัวเอง เป้าหมายเดือนนี้คือเก็บข้อมูล ไม่ใช่ประหยัด
ข้อสุดท้ายสำคัญที่สุด หลายคนเลิกจดกลางทางเพราะรู้สึกผิดทุกครั้งที่เห็นตัวเลข ให้มองว่าตัวเองเป็นนักวิจัยที่กำลังเก็บข้อมูล ไม่ใช่คนที่กำลังถูกตรวจสอบ
เทคนิคจดให้ติดเป็นนิสัย
ผูกกับกิจวัตรเดิม เช่น จดตอนนั่งรอรถ หรือก่อนนอนทุกคืน การเกาะกับสิ่งที่ทำอยู่แล้วช่วยให้ไม่ลืม
ใช้สลิปช่วยจำ การโอนผ่านแอปธนาคารมีสลิปอยู่แล้ว เก็บไว้แล้วค่อยนำมาจดทีเดียวตอนเย็นก็ได้ ส่วนเงินสด ให้เก็บใบเสร็จหรือจดโน้ตสั้น ๆ ในมือถือ
ลืมไปหนึ่งวัน ไม่เป็นไร ย้อนดูสลิปและนึกเท่าที่นึกได้ แล้วจดต่อ อย่าให้วันที่พลาดกลายเป็นเหตุผลให้เลิกทั้งชาเลนจ์
ครบ 30 วันแล้ว อ่านผลอย่างไร
เมื่อข้อมูลครบเดือน ให้รวมยอดตามหมวด แล้วถามตัวเอง 3 ข้อ
- หมวดไหนสูงกว่าที่คิด มักมีอย่างน้อยหนึ่งหมวดที่ทำให้ตกใจ
- รายจ่ายไหนที่จ่ายแล้วคุ้ม และไหนที่จ่ายแล้วเฉย ๆ การแยกแบบนี้ช่วยให้รู้ว่าควรตัดตรงไหนโดยไม่เสียความสุข
- มีรูปแบบซ้ำไหม เช่น ใช้เงินเยอะทุกวันศุกร์ หรือสั่งอาหารบ่อยในวันที่ทำงานดึก
ตัวอย่าง: ผลการจดของคุณต้น
คุณต้นเงินเดือน 28,000 บาท คิดว่าตัวเองใช้ค่ากินเดือนละประมาณ 5,000 บาท แต่พอจดครบ 30 วัน ตัวเลขจริงคือ
- อาหารมื้อหลัก 5,200 บาท
- ชานม กาแฟ ขนม 2,100 บาท
- ค่าส่งอาหาร 900 บาท
รวมหมวดกินทั้งหมด 8,200 บาท สูงกว่าที่คิดไว้ 3,200 บาท เขาไม่จำเป็นต้องเลิกกาแฟ แต่เห็นว่าค่าส่งอาหารส่วนใหญ่เกิดในวันที่ขี้เกียจเดินลงไปซื้อ ถ้าลดตรงนี้ลงครึ่งหนึ่ง และลดขนมบ่ายลงอีกนิด อาจประหยัดได้ราว 1,000 บาทต่อเดือน โดยยังได้กินของที่ชอบ
จากข้อมูลสู่แผน
ก่อนจะวางแผน ลองเขียนสรุปสั้น ๆ ถึงตัวเองสักสามบรรทัด เช่น "เงินส่วนใหญ่ไปกับการกิน" "วันศุกร์คือวันอันตราย" "ค่าเดินทางต่ำกว่าที่คิด" ข้อสรุปแบบนี้จำง่ายกว่าตารางตัวเลขยาว ๆ และจะติดอยู่ในหัวตอนที่กำลังจะกดจ่ายครั้งต่อไป อีกเรื่องที่ควรสังเกตคือรายจ่ายที่ไม่ได้เกิดทุกเดือน ถ้าเดือนที่จดบังเอิญมีค่าซ่อมรถหรืองานแต่งเพื่อน ให้แยกออกมาก่อน ไม่อย่างนั้นจะตั้งงบรายเดือนสูงเกินจริง
ข้อมูล 30 วันคือวัตถุดิบชั้นดีสำหรับทำงบประมาณเดือนถัดไป ตัวเลขที่ได้คือความจริงของชีวิตเรา ไม่ใช่ตัวเลขในอุดมคติ ให้ตั้งงบแต่ละหมวดจากยอดจริง แล้วค่อย ๆ ลดทีละน้อยในหมวดที่รู้สึกว่าจ่ายแล้วไม่คุ้ม แผนแบบนี้มีโอกาสทำได้จริงมากกว่าการตั้งตัวเลขสวย ๆ ลอย ๆ
เริ่มใช้กับ FinFun
บันทึกทุกรายการได้ใน บันทึกล่าสมบัติ ทุกครั้งที่บันทึกจะได้ XP และนับเป็นสตรีคของวันนั้น ช่วยให้มีแรงจดต่อจนครบเดือน ถ้ามีสลิปโอนเงินเยอะ ลองอัปโหลดไว้ที่ คลังวัตถุโบราณ ระบบจะช่วยอ่านยอดให้คุณตรวจและยืนยันเป็นรายการได้เร็วขึ้น